Czym tak właściwie jest triathlon?

Triathlon – połączenie pływania, jazdy na rowerze i biegania

Triathlon to multi-dyscyplina, która łączy w sobie pływanie, jazdę na rowerze i bieganie. Pierwsze zarejestrowane zawody, obejmujące te trzy sporty, odbyły się w Kalifornii, w San Diego, 24 września 1974 roku. Były one wówczas alternatywą dla zawodów odbywających się na torach i halach sportowych.

Popularność triathlonu, również w Krakowie, od tamtej pory rośnie z każdym rokiem, a jego amatorzy to osoby w różnym wieku i o różnym poziomie zaawansowania, łączy ich jednak zamiłowanie do sportu wytrzymałościowego. Szczególnie na długich dystansach triathlon wymaga od zawodnika sporej wytrzymałości. Są jednak również krótsze dystanse, w których przede wszystkim liczy się szybkość.

Co warto wiedzieć o triathlonie?

Olimpijski, czy też klasyczny, dystans triathlonu to 1500 metrowa trasa pływacka, 40 kilometrów jazdy na rowerze oraz 10 kilometrowy odcinek biegu. We wszystkich zawodach triathlonowych do czasów zawodników wliczany jest również czas spędzony w strefach zmian: T1 (zmiana z pływania na rower) i T2 (zmiana z roweru na bieg).

Połączenie trzech dyscyplin sportu jest zdecydowanie większym wyzwaniem i wysiłkiem w porównaniu do pojedynczych startów w zawodach pływackich, kolarskich czy biegowych. Różnicę czuje się szczególnie na bieganiu, które po jeździe na rowerze jest dużo trudniejsze ze względu na zmęczenie nóg i konieczność dostosowania się mięśni do zmiany w rodzaju wykonywanej pracy.

Triathlon – klasyfikacje zawodników

Podobnie jak w przypadku innych dyscyplin sportowych, również w triathlonie przewidziany jest podział na grupy wiekowe i płeć. Amatorzy dzieleni są najczęściej na grupy wiekowe, profesjonaliści klasyfikowani są tylko w podziale na płeć.

Kategorie wiekowe zawodników w zawodach organizowanych przez Polski Związek Triathlonu są w kategoriach: młaodzik (14-15 lat), junior młodszy (16-17 lat), junior (18-19 lat), U23 (20-23 lat), Elita (profesjonaliści), amatorzy i paratriathlon.

Typy i dystanse zawodów triathlonowych

Istnieje wiele dystansów zawodów triathlonowych – do najpopularniejszych należą:

  • dystans super sprinterski: 0,6 km pływania, 15 km jazdy rowerem oraz 3 km biegu,
  • dystans sprinterski: 0,75 km pływania, 20 km jazdy rowerem i 5 km biegu,
  • dystans olimpijski: 1500 m pływania, 40 km roweru, 10 km biegu,
  • 1/4 Ironman: 0,95 km pływania, 45 km jazdy rowerem i 10,55 km biegu,
  • ½ Ironman (70.3): 1,9 km pływania, 90 km jazdy rowerem oraz 21 km biegu,
  • Ironman: 3,8 km pływania, 180 km jazdy rowerem i 42 km biegu,

Na tym oczywiście możliwości się nie kończą – istnieje sporo zawodów, które określają własne dysntanse, czasem mocno przekraczające dystans Ironmana, np. Triple Ultra Triathlon (potrójny Ironman), którego zwycięzcą w 2018 r. i rekordzistą trasy został Polak – Robert Karaś.

Odrębną kategorią jest crosstriathlon, w którym etap kolarski i biegowy odbywa się w terenie (konieczna jest umiejętność jazdy na rowerze górskim). Dystans i stopień trudności zawodów zależy od fantazji organizatora 🙂 Najbardziej znaną na świecie serią zawodów crosstriathlonowych jest XTERRA, której finał (mistrzostwa świata) odbywa się na Hawajach – podobnie jak najbardziej znane mistrzostwa świata w triathlonie szosowym, czyli mistrzostwa świata Ironman. Polska edycja XTERRA, w ramach której można było zakwalifikować się na Mistrzostwa Świata XTERRA, odbywała sie w latach 2016-2018 w Krakowie, na terenie Zakrzówka.

Są też zawody, które łączą w sobie elementy triathlonu szosowego i crosstriathlonu – np. Diablak: 3,8 km pływania, 180 km jazdy na rowerze z przewyższeniem ok. 3200 m, bieg terenowy 44 km z metą na Babiej Górze, czy Harda Suka: 5 km pływania, 225 km jazdy na rowerze z przewyższeniami o. 3000 m, bieg terenowy 55 km granią Tatr z metą w Morskim Oku.

Kluczowe elementy dyscyplin wchodzących w skład triathlonu

Pływanie jako pierwszy etap odbywa się na otwartych akwenach wodnych, jak jeziora czy morze. Zawodnicy rozpoczynają ten etap ze startu wspólnego, grupami (tzw. falami). W przypadku większych zawodów organizatorzy czasem zapewniają rolling start, czyli wchodzenie zawodników do wody stopniowo, np. po 2 osoby, aby uniknąć tzw. pralki, czyli kotłowania się dużej ilości zawodników w wodzie. Pralka utrudnia nawigację i jest postrachem szczególnie słabszych pływaków – choć dla bardziej wprawionych zawodników pralka to kwintesencja triathlonu 🙂

Podczas pływania zazwyczaj zezwolone jest używanie pianek, wszelkie inne sprzęty, np. płetwy czy wiosełka, są zabronione. W niektórych przypadkach użycie pianek jest obowiązkowe (jeśli temperatura wody jest niska), w innych zabronione (np. dla zawodników profesjonalnych przy określonym poziomie temperatury wody). Najczęściej zasady w zakresie użycia pianek określa organizator w regulaminie zawodów lub na odprawie technicznej przed zawodami. Zawody organizowane są tak, aby zadbać o bezpieczeństwo oraz równe szanse wszystkich zawodników.

Zawody mogą odbywać się w konwencji z draftingiem lub bez (przy draftingu dopuszczalna jest jazda na rowerze blisko za innym zawodnikiem – na kole; w przypadku zakazu draftowania konieczne jest utrzymanie około 10 metrów odległości od poprzednika). Zawodnicy muszą szczególnie uważać na naruszanie przepisów, gdyż skutkuje ono określonymi przez organizatora karami czasowymi, dopasowywanymi do powagi wykroczenia oraz dystansu wyścigu.

Bieganie może odbywać się na drogach, ale również w terenie. Na trasie rozmieszczone są bufety z napojami. Czasem trasa – zarówno pływania, jak i roweru czy biegu, prowadzi po pętlach – dotyczy to szczególnie długich dystansów.

Istotnym elementem triathlonu są strefy zmian, na których zawodnicy muszą szybko zmienić sprzęt i strój pływacki na rowerowy (T1) i rowerowy na biegowy (T2), aby nie stracić cennych sekund (albo minut). Zmiana sprzętu i stroju powinna być wyćwiczona na treningach triathlonowych, podobnie jak poszczególne dyscypliny wchodzące w skład triathlonu.